Het lijkt een eenvoudige zaak. Maar om ongewenst gedrag te voorkomen, is het toch belangrijk met een aantal zaken goed rekening te houden. Vaak wordt dit onderschat.
Kittens leren zindelijk te zijn van de moederpoes. Als een kat op latere leeftijd buiten de bak gaat poepen of plassen is er vaak een medische oorzaak, een gedragsoorzaak, of een probleem met de kattenbak.
Eigenlijk is het heel bijzonder dat we katten dus blijkbaar kunnen wennen aan het plassen/poepen op één plek. Des te belangrijker dat we het voor de kat zo vanzelfsprekend en makkelijk mogelijk proberen te maken. Katten accepteren veel, maar als ze eenmaal iets als een probleem ervaren, is het toch belangrijk dat we kijken naar de meest gewenste situatie.
Grootte: De bak moet ruim genoeg zijn, zodat de kat zich goed kan bewegen in de bak.
Plaats: De bak moet op een rustige plaats staan, waar de kant zich veilig voelt en niet gestoord wordt. Dus niet naast de wasmachine, niet onder de kapstok waar dingen vanaf kunnen vallen en niet naast de kinderspeelhoek. Zet de bak ook niet naast etens- en waterbak.
Houdt rekening met de leeftijd van de kat: voor seniorkatten is het lopen via trappen naar een zolder nog wel eens een belemmering als hun gewrichten pijnlijk worden door artrose.
Vorm: eenmaal op de bak moet de kat de omgeving goed in de gaten kunnen houden (zeker als er meer katten in huis zijn), dus beter geen kap/deksel.
Klimaat en frisheid: De bak moet fris blijven. Schep daarom 2 maal per dag de plas en poep uit de bak. Klontvormend kattengrit maakt dit heel gemakkelijk. Een deurtje in het deksel sluit de bak volledig af: de vieze luchtjes blijven vooral in de bak hangen: niet prettig voor de kat met zijn fijngevoelige neus.
Haal de bak 1 maal per week helemaal leeg en maak de bak schoon met vloeibare groene zeep (of chloor). Groene zeep neutraliseert de geur. Liever geen sterk ruikende allesreinigers of Dettol.
Aantal bakken
De richtlijn is:
aantal bakken = aantal katten + 1
Zo heeft de kat altijd een uitwijkmogelijkheid als een van de bakken al gebruikt is. Gelukkig zijn veel katten erg gemakkelijk in hun gedrag, maar kunnen toch soms ongewenst gedrag gaan vertonen, als iets ze niet bevalt. Daarbij moeten de bakken minimaal 2 meter uit elkaar staan. Als ze dicht bij elkaar staan, ziet de kat het als één plaats.
Open kattenbak: DE IDEALE KATTENBAK. Dit zorgt voor een goede ventilatie en voldoende bewegingsruimte. En tevens kunnen ze alles observeren en soortgenoten in de gaten houden. Zorg voor een ruime bak, zodat de kat goed kan graven en een plekje kan zoeken. Wilde katten in de natuur doen hun behoefte op een strategische plek, en niet in een afgesloten ruimte, en zitten graag op de uitkijk. Een kattenbak met kap is dan ook een uitvinding van de mens, voor een kat is dit eigenlijk een onnatuurlijke plek. Dat veel katten dit toch accepteren is eigenlijk heel bijzonder!
Sommige kattenbakken hebben een deurtje in het deksel: hierdoor stinkt de bak minder in huis, maar des te meer stinkt het in de bak. De ammoniakgeur blijft in de bak hangen en dit kan zorgen voor een benauwd en prikkelend gevoel in de neus, waardoor de kat ook liever niet op de bak gaat. Sommige katten vinden het deurtje bovendien eng. Liever daarom geen deurtje.
Bijkomend voordeel is dat u als eigenaar ook kan zien wat de kat op de bak doet en zo eerder problemen signaleert.
Kattenbakgrit: Katten houden van grit dat het meest op zand lijkt en waarin ze goed kunnen graven.
Klontvormend grit maakt het dagelijks verwijderen van plasjes heel gemakkelijk, zo blijft de bak altijd schoon. Het mag niet scherp zijn (dus geen kristalvormig grit) Het moet prettig zijn om met “blote voeten” op te lopen.
Toegevoegde geurtjes aan het grit zijn uit den boze. Wat wij lekker vinden ruiken (citroentjesfris), is meestal niet de ideale geur voor een kat. Kattenbakgrit dat beweert veel langer mee te gaan zònder de urine er dagelijks uit te verwijderen en toch hygiëne te waarborgen, is een fabeltje. Een kat ruikt feilloos, veel beter dan wij, of de bak al vaak gebruikt is!
Doe geen plastic onder in de bak: de kat blijft er aan hangen met zijn nagels tijdens het graven.
De laag grit moet ook niet te dik zijn: 5 cm is voldoende. Vooral oude katten vinden het vervelend als ze diep weg zakken in het grit, omdat ze minder stabiel staan. Beter een normale laag en wekelijks verschonen, dan een dikke laag te lang in de bak laten.
De elektrische kattenbak
Hij wordt steeds vaker gezien: ondanks het fikse kostenplaatje kiezen steeds meer mensen voor deze oplossing. Bovendien wordt de bak vaak aangeschaft voor kittens. Kittens zijn speels en onderzoeken graag alles: zo’n bak is al snel interessant. Voor oudere katten, die eenmaal volwassen een stuk bedachtzamer worden, kan interesse echter overgaan in tegenzin.
De elektrische kattenbak maakt het de eigenaar heel gemakkelijk: je hoeft er nauwelijks naar om te kijken en de afgesloten bak zorgt dat er minder luchtjes te ruiken zijn buiten de bak.
Echter wordt er hier op geen enkele wijze rekening gehouden met de kat. De bak is beperkt qua binnenruimte en bovendien dicht. Voor oude katten is de instap oncomfortabel.
De elektrische bak zorgt ervoor dat, wanneer de kat eruit is gestapt, de binnenruimte draait en de ontlasting en plas eruit gezeefd wordt en in een aparte ruimte komt (maar blijft wel in de bak!).
Het geluid na afloop kan voor katten beangstigend zijn en ervoor zorgen dat ze na verloop van tijd met enige weerstand de bak opzoeken en hun toiletbezoek uitstellen. Daarnaast ruikt de kat nog steeds een indringende lucht in de bak, als hier van meerdere dagen ontlasting en plas in zit.
De hygiëne in de bak is ook een punt van zorg: veel onderdelen van de bak komen in contact met de uitwerpselen. Bedenk hoe het er aan de binnenkant uitziet als de kat hele zachte tot dunne ontlasting heeft! Voor een goed gebruik blijft het dus noodzakelijk om dagelijks de uitwerpselen te verwijderen en de bak minimaal eens per week geheel te reinigen (en dat is vaak meer werk dan met een gewone open bak).
Omdat de bak alles buiten het zicht houdt, is er vaak geen controle op ontstaan van problemen (urinewegklachten, diarree, obstipatie) en worden problemen pas in een laat stadium ontdekt, vaak met nare tot fatale gevolgen.
Inmiddels hebben we al regelmatig problemen gezien waarbij katten obstipatie ontwikkelden vanwege de tegenzin om naar de bak te gaan. Of fikse ( bacteriële) blaasontstekingen omdat de hygiëne niet op orde is. Het blijft belangrijk om als eigenaar op de hoogte te zijn hoe de kat plast en poept: een van de belangrijkste vragen die je krijgt bij een bezoek aan de dierenarts.
Medische problemen die afwijkend plas/poep gedrag geven:
Blaasontsteking leidt tot plassen buiten de bak, omdat pijn bij het plassen door de kat geassocieerd wordt met de kattenbak.
Bij diarree haalt de kat de bak vaak niet. Ook door de associatie met pijn.
Obstipatie (te harde ontlasting) geeft buikpijn en dan associeert de kat de bak met pijn. Overmatig drinken en daardoor hele grote plassen (bijv. door nierfalen) kan in huis plassen geven.
Oude katten met artrose in de gewrichten hebben een gemakkelijk bereikbare bak met lage instap nodig en een stabiele laag grit. En geen kap, zodat ze zich gemakkelijk kunnen omdraaien.
Oude katten die in de war raken (dementie) kunnen onzindelijk worden.
Tot slot kunnen stressfactoren tot ongewenst gedrag leiden (andere katten, onrust, huissituatie etc.)